KURTULUŞ MU, MEŞRUİYET Mİ? : AİHS

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, (European Human Rights Convention) 4 Kasım 1950 tarihinde, İnsan Hakları Bildirisi’nde bulunan hakları topluca güvence altına almak amacıyla Avrupa Konseyi üyelerinin üzerinde anlaştıkları metindir.

 

Avrupa Konseyi üyesi devletlerin dışişleri bakanları tarafından, Roma’da 4 Kasım 1950 tarihinde imzalanmış ve 3 Eylül 1953 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 2015 yılı Mayıs ayı itibariyle, Avrupa Konseyi üyesi 47 devletin tümü Sözleşmeye taraftır.



Türkiye sözleşmeyi, 4 Kasım 1950 tarihinde imzalamıştır. 10 Mart 1954 tarih ve 6366 sayılı Onay Kanunu, 19 Mart 1954 tarih ve 8662 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Onay belgeleri, 18 Mayıs 1954 tarihinde Avrupa Konseyi Genel Sekreterliği’ne tevdi edilmiş ve sözleşme, Türkiye bakımından bu tarihte yürürlüğe girmiştir.





Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), uluslararası bir teşkilat olan Avrupa Konseyi'ne bağlı olarak 1959 yılında kurulmuş uluslararası bir mahkemedir. Mahkeme, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokolleriyle güvence altına alınmış olan temel hakların çiğnenmesi durumunda bireylerin, toplulukların, tüzel kişilerin ve diğer devletlerin, belirli usul ve kurallar dahilinde başvurabileceği bir yargı merciidir. 47 Avrupa Konseyi üyesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin yargı yetkisini tanımaktadır. Mahkeme, Fransa’nın Strasbourg şehrinde bulunmaktadır.



Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne dayandırılarak AİHM’e başvurulan davaların konuları çeşitlilik göstermektedir. Bunlardan bazıları:


1. Cinsiyet Kimliği Sorunları, Eşcinsellik: cezai boyutları, Cinsel Yönelim Sorunları Irk ayrımcılığı, Romanlar ve Göçerler





2. Poliste Gözaltılar / Avukat Yardımından Yararlanma, Terör






3. Kadınlara yönelik şiddet, Çocuk hakları, Üreme Hakları, Velayet hakları